Kamień milowy w Rogoźnie

 

To jak dzisiaj widzimy nasze miasto, różni się od tego jakie mamy w swojej pamięci, ale w dalekiej przeszłości istniało Rogoźno, które jeszcze długo z ekscytacją będziemy odkrywać na nowo. Jednym z nielicznych świadków lat minionych, który mógłby nam o tych czasach wiele opowiedzieć jest kamień milowy stojący od około dwustu lat na ulicy Wielkiej Poznańskiej.

 

Tradycja rozmieszczania kamieni milowych przy drogach wywodzi się z Rzymu, gdzie były  umieszczane co rzymską milę, w celach orientacyjnych i wyznaczały drogę do stolicy. W Prusach również przejęto ten zwyczaj. Początkowo w drugiej połowie XVII w. stawiano drewniane drogowskazy milowe, ale sto lat później przy drogach  pojawiały się ich kamienne odpowiedniki. W drugiej połowie XIX w. przed rokiem 1872 rokiem straciły one swoje znaczenie, kiedy Królestwo Prus oficjalnie przestało używać jednostki mili pruskiej w obiegu administracyjnym i wprowadziło system metryczny.

 

Gdy Polska w wyniku rozbiorów straciła niepodległość w ramach działań zmierzających do scalenia ziem pruskich z polskimi, także w sferze komunikacji, w roku 1800 postanowiono zinwentaryzować urządzenia pocztowe, wymierzyć gościńce i oznaczyć je kamieniami milowymi. 

Przez Rogoźno przebiegał szlak poczty konnej  Poznań - Murowana Goślina - Rogoźno - Margonin - Piła i Poznań -Rogoźno - Wągrowiec -Bydgoszcz, stąd potrzeba oznaczenia odległości kamieniami co ok. 7,5 kilometra tyle bowiem wynosiła mila "pruska" zwana też milą "pocztową". Obecnie na naszym kamieniu nie  widać już żadnych inskrypcji ponieważ mogły być namalowane, a nie grawerowane. Obiekt jest bez wątpienia zabytkiem i dobrze byłoby go oznaczyć jako ciekawostkę turystyczną tak jak to się dzieje w innych miastach. Warto dodać że gdy nasz bohater był instalowany to w pobliżu znajdowały się ważne instytucje, bo jak czytamy w “Wędrówce przez Rogoźno” R. Ehrlicha (1912 r.) :

 

 “Następnie trasa biegnie obok dawnego Urzędu podatkowego i katastralnego niepozornego budynku po lewej stronie ulicy (*Wielka Poznańska 58). Po tej samej stronie ulicy znajduje się także szkoła dla dziewcząt (*Wielka Poznańska 52). Kamienica naprzeciwko dawniej również była  budynkiem publicznym, przez dziesięciolecia mieścił się w niej Cesarski Urząd Pocztowy, a później Królewskie Seminarium Nauczycielskie. Sześćdziesiąt lat temu poczta mieściła się w miejscu, gdzie od pięćdziesięciu lat mieści się lokalna księgarnia, jedna z najstarszych w całej prowincji poznańskiej.” 

 

             Pierwszy budynek z lewej to  urząd skarbowy, nieco dalej szkoła dla dziewcząt. Pocztówka z kolekcji Rafała Drewicza

Nie podejmę się w tej chwili próby rozstrzygnięcia o którym budynku na drugiej stronie ulicy mowa w kontekście pierwszej poczty i oraz seminarium nauczycielskiego, ale obstawiam kamienice nr 51 lub 59.

 

Informacje wyszukane w wielu źródłach on line, zawsze poddaję  konfrontacji z innymi  dostępnymi publikacjami w tym z książką "Dzieje Rogoźna" -praca zbiorowa pod redakcją Zygmunta Borasa 1993, oraz własną wiedzą i intuicją :) 

 

*przypisy autora