![]() |
Richard Ehrlich z żoną w ogrodzie, USA, lipiec 1960 r. Jüdisches Museum Berlin, Inv.-Nr. 2020/203/13; dar Williama Ehrlicha. |
Richard Ehrlich jest moim towarzyszem wędrówki po naszym wspólnym rodzinnym mieście. Dzięki „Rysiowi” poznaję Rogoźno i jego społeczność w XIX wieku oraz w pierwszym ćwierćwieczu XX stulecia.
We wrześniu 2026 roku, dzięki uprzejmości Muzeum Żydowskiego w Berlinie (Jüdisches Museum Berlin), otrzymałem wiele nowych fotografii związanych z rodzinami Ehrlichów i Alexandrów. Do muzeum przekazał je w latach 2018–2020 William Ehrlich, syn Richarda.
Wśród wielu zdjęć znalazła się pocztówka wysłana 23 października 1971 roku z Rogoźna do Richarda Ehrlicha, który mieszkał wówczas w Stanach Zjednoczonych.
![]() |
Wspomniana pocztówka pochodzi z serii wydanej w 1958 roku z okazji obchodów 700-lecia nadania praw miejskich. I przestawia widok na plac Karola Marcinkowskiego z budynku Ratusza (arch. autora) https://dokadsiegapamiec.blogspot.com/p/rogozno-1958-czyli-700-lecie-w-czasach.html |
"Szanowny Panie Ehrlich!
Wczoraj otrzymałam Pański miły list. Jego treść jest bardzo smutna i to nie tylko z powodu choroby Pana drogiej żony, ale najsmutniejsze jest to, że na stare lata stracił Pan wiarę. Od 1914 roku wciąż pamiętam, kiedy Pana brat Alex przyjeżdżał na święta [Pesach żydowskie święto w okresie Wielkiejnocy] do domu rodzinnego i zabierał naczynia po kąpieli [po wyparzaniu/koszerowaniu], w czym musiałam mu pomagać. Jakże silna była wtedy Pana wiara!
Komu ma Pan dziękować za to, że mimo terroru hitlerowskiego dożył Pan tak sędziwego wieku i ma Pan to wielkie szczęście, że Pan William jest zdrowy i tak ma tak ogromną wiedzę i wykształcenie. Miejmy jednak nadzieję, że zechce Pan pożyć jeszcze kilka lat, odzyska pogodne myśli, a Pana droga żona również wyzdrowieje.
To zdjęcie (pocztówka) przedstawia ulicę, przy której wciąż widać Pański dom. Więzienie wybudowano tak, jak dzisiaj widać, przy Nowym Rynku.
Z ostatnim listem wysłałam wam widokówkę na której były Owczegłowy. Pozdrawiam serdecznie Marianna."(tłumaczenie A.P.)
Najwyraźniej jest to kontynuacja korespondencji między Marią/Marianną, a Richardem. Na widokówce rzeczywiście znajduje się dom rodziny Alexandrów/ Ehrlichów; zarazem pierwsza księgarnia w Rogoźnie, ale o tym przeczytacie w innym artykule.
Tymczasem spróbujmy rozszyfrować ową Marie/Marianne. I tutaj pozwolę sobie przypomnieć fragment mojej publikacji opartej na "Richard A. Erhlich Colection, 1881-1969"
Na końcu sprawozdania z wizyty w Rogoźnie w 1966 roku pojawia się zdanie: "Odwiedziła nas również kobieta, Maria Jarosz z domu Smogór, mieszkająca przy ulicy Czarkowskiej nr 14, która bardzo dopytywała o Richarda Ehrlicha i podała nam swój adres aby się z nią skontaktował."
Dlatego myślę, że Richard właśnie z nią korespondował. Być może są jeszcze osoby, które chciałyby opowiedzieć o rodzinie Jaroszów, o ich kawiarni i kortach tenisowych. Z wielką nostalgią wracał do tych czasów Stanisław Waliszewski w swoich wspomnieniach.
![]() |
| arch. autora |
Na koniec dodam, że Richard Ehrlich, urodzony w Rogoźnie w 1888 roku, zmarł w Bostonie w 1974 roku, dwa lata po śmierci swojej żony Sofie (ur. 1893 w Trzciance). Ich syn William, urodzony w Berlinie w 1928 roku, zmarł 14 czerwca 2020 roku w San Francisco.
Do historii tej rodziny, której korzenie pochodzą Rogoźna, z pewnością jeszcze nie raz powrócimy.
P.P.Nowaczyk 10.10.2026
źródła:
- "Richard A. Erhlich Colection, 1881-1969"
- Jüdisches Museum Berlin



.jpg)
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz